اختلال بیش فعالی، کمبود توجه (ADHD) در بزرگسالان اغلب مورد توجه قرار نمی گیرد زیرا این اختلال را بسیاری از مردم مخصوص کودکان می دانند.بیش فعالی در بزرگسالی و روابط عاطفی فرد نیز میتواند اخلال ایجاد نماید
اختلال بیش فعالی و فقدان توجه (ADHD)
افراد زیادی به اشتباه با ADHD به عنوان مشکلی که تنها در کودکی دیده می شود برخورد می کنند، مشکلی که با بزرگ شدن کودکان از بین می رود. با این حال، حدود یک سوم تا نیمی از آنهایی که ADHD در کودکی داشته اند، همچنان در بزرگسالی به ADHD مبتلا هستند.
مشکل عدم توجه و تمرکز و دشوار بودن انجام و اتمام تکالیف باعث میشود تحصیل و ادامه تحصیل برای کودک سخت باشد و کودک در این زمینه ضعف داشته باشد. این ضعف منجر به مشکلات عزت نفس، حفظ شغل و سوء استعمال مواد برای فرد در بزرگسالی میشود. علائم اختلال بیش فعالی و فقدان توجه در بزرگسالی در روابط عاطفی فرد نیز میتواند اخلال ایجاد نماید. بسیاری از بزرگسالانی که دچار اختلال بیش فعالی و فقدان توجه هستند، هرگز بیماری آنها تشخیص داده نمیشود و تا زمانی که فرد متوجه این بیماری نشود نمیتواند تحت درمان مناسب قرار بگیرد بنابراین روابط او با دیگران تحت تاثیر قرار میگیرد.بیش فعالی
تاثیر اختلال بیش فعالی و فقدان توجه بر روابط فرد
علائم مشخصه این اختلال، فراموشکاری، بی توجهی، دشواری تمام کردن وظایف و تکانشی بودن (بدون فکر عمل کردن) است که همه این ویژگیها روابط فرد را ویران میکنند. همه این مسائل در صورت وجود فرزند پیچیده تر نیز میشود. از جمله مشکلاتی که در همجواری با فرد دچار ADHD ایجاد میشود، به صورت زیر است:
- فرد به سختی به صحبتهای طرف مقابل گوش داده و به او توجه میکند. فردی که اختلال بیش فعالی و فقدان توجه دارد ممکن است وسط صحبت دیگران بپرد یا در حین صحبت او توجهش را از دست بدهد. ممکن است همسر او احساس کند صحبتهایش برای همسرش مهم نیست یا ارزشی ندارد. به همین علت برقراری ارتباط موثر با دیگران برایش دشوار است.
- فرد در انجام وظایف مشکل دارد. این اختلال منجر به فراموشکاری و ضعف در سازماندهی امور میشود. مردی که ADHD دارد روز تولد همسر یا سالروز ازدواجشان را ممکن است از یاد ببرد یا هنگام بازگشت به خانه فراموش کند به مغازه برود و چیزهایی را که قرار بوده خریداری نماید. این فراموشکاری ممکن است موجب ناراحتی همسر شده و این تصور را ایجاد نماید که شوهر اهمیتی به او و خواسته های او نمیدهد در حالی که فرد واقعا مشکل فراموشکاری دارد. این عدم انجام وظایف ممکن است در ازدواج یا روابط دیگر به عنوان عدم تعهد و التزام تلقی شود. - فرد نمیتواند از عهده مسئولیتهایش برآید. فردی که اختلال بیش فعالی و فقدان توجه دارد ممکن است فراموش کند صورت حسابها را بپردازد، به موقع سر قرار حاضر شود، ماده شوینده سمی را از دسترس کودکان خارج کند و غیره.
- فرد رفتار تکانشی دارد. افرادی که در بزرگسالی اختلال ADHD دارند، دائما برانگیخته میشوند و نمیتوانند به پیامدهای کارشان فکر کنند. این امر موجب بروز رفتارهای غیر مسئولانه و غیر ملاحظه کارانه میشود مثلا در حالی که کودکان در اتومبیل حضور دارند با سرعت زیاد رانندگی میکند.
- فرد واکنش افراطی هیجانی دارد. فرد مبتلا به ADHD ممکن است به راحتی کنترل خود را از دست بدهد که این میتواند منجر به سوء برداشت بزرگی شود. بحثها و مشاجراتی که فرد در آن حضور دارد به سرعت از کنترل خارج میشوند چون نمیتواند با آرامش صحبت کند.
اختلال بیش فعالی و فقدان توجه روابط و ازدواج شما را میتواند نابود کند مگر این که تشخیص و درمان مناسب صورت گیرد. فرد مبتلا به ADHD برای غلبه بر مشکلات در روابط عاطفی چه کاری میتواند انجام دهد؟
اولین قدم، درمان علائم این اختلال است که به روابط شما صدمه میزند. اگر پیش از این به متخصص مراجعه نکرده اید و بیماری شما تشخیص داده نشده است، به روانشناس یا روانپزشک مراجعه نمایید. بسیاری از درمانهایی که برای کودکان موثر هستند (مانند داروهای محرک، رفتار درمانی و مشاوره)، در بزرگسالان نیز اثر بخش بوده و تمرکز و نیز روابط فردی را بهبود میبخشند . زوج درمانی به شما و همسر شما کمک میکند بهتر یکدیگر را درک کنید و هر گونه فاصله ای که به واسطه این اختلال بین شما ایجاد شده است را از میان بردارید.
راهکارهایی برای کمک به مشکلات روابط ناشی از ADHD :
- فهرستی از همه کارها و خریدها و مسئولیتهای روزانه که باید انجام دهید تهیه کنید. همچنین تقویمی از سالروزها، وقایع مهم و قرارهای خود همراه داشته باشید و مرتب آن را چک کنید.
- از همسرتان که گرفتار ADHD است بخواهید هر درخواستی که از او داشته اید را برایتان تکرار کند تا مطمئن شوید درست متوجه شده از او چه خواسته اید.
- سر خود را شلوغ نکنید و سعی کنید هر روز یا هر هفته تعداد کمی کار به عهده گرفته و تکمیل کنید.
- به یک برنامه خود را عادت بدهید. مثلا هفته ای یکبار حساب بانکی خود را چک کنید تا بدانید این هفته چقدر خرج کرده اید یا شب آخر تعطیلی برای تمامی هفته برنامه غذایی بریزید.
من خیلی در انجام کارها بی دقت و بی حوصله ام و تا حالا فکر میکردم از تنبلیمه اما اخیرا متوجه شدم که ممکنه به دلیل بیش فعالی باشد و به همین دلیل خیلی از درسهایم و از زندگیم عقب افتادم خواهش میکنم اگه ممکنه کمکم کنید.
اگر شما واقعا علائم بیش فعالی را داشته باشید نیاز دارید تا هم درمان دارویی داشته و هم راهکارهای رفتاری را به کار بندید. بیش فعالی معمولا در دوران کودکی بروز پیدا می کند و در برخی مواقع به بزرگسالی هم کشیده می شود. علایمی چون مشکل توجه و تمرکز، بی نظمی، رفتارهای تکانشی و بدون فکر، بی ثباتی هیجانی و ... باعث مشکلاتی در زندگی فرد شده و عملکرد او را در این حوزه های مهم که برای یک زندگی خوب و لذت بخش لازم است، تحت تأثیر قرار می دهند:
- تطابق شغلی و کاری
- عملکرد تحصیلی
- عملکرد در روابط صمیمی (روابط با فامیل و دوستان، ازدواج)
ویژگی های اختلال بیش فعال ـ کم توجهی در بزرگسالان چیست؟
بسیاری از مردم تصور می کنند که اختلال بیش فعالی فقط مربوط به دوران کودکی است در حالی که این اختلال در صورت پنهان ماندن و کنترل نشدن در دوران کودکی در بزرگسالی سلامت روانی فرد را تحت تاثیر قرار می دهد و زندگی اجتماعی و خانوادگی وی را متاثر می کند.به علاوه ممکن است علایم اختلال در کودکانی که مبتلا هستند و تحت درمان قرار دارند ، در دوران بلوغ و بزرگسالی هم دیده شود.
در واقع بسیاری از بزرگسالان مبتلا به بیش فعالی نمی دانند که بهADHD مبتلا هستند و ریشه بسیاری از مشکلات روزمره و مشکلات ارتباطی شان به این اختلال مرتبط است. مشکلاتی نظیر بی نظمی شدید یا بدقولی های فراوان معمولا به عنوان علایم بیش فعالی بزرگسالان شناخته می شود. باید به یاد داشت که این علایم از دوران کودکی وجود دارد و تا سنین بلوغ و بزرگسالی تداوم می یابد و زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می دهد. بهترین راه برای تشخیص این عارضه شناسایی مهم ترین علایم آن مانند فراموشی دایمی، بدقولی ، نداشتن تمرکز، بی قراری دائمی و وارسی دائم اشیاو... است اما بسیاری از علایم هم با جزئیات متفاوتی در بزرگسالان خود را نشان می دهد. درباره این عارضه با دکتر رضا مهدوی روان پزشک گفت وگویی کرده ایم که در پی می آید. اختلال بیش فعالی و کم توجهی یا ADHD / Attention deficit-hyperactivity disorder معمولا در دوران کودکی شایع است، ولی برخی از افراد بزرگسال نیز دچار این اختلال هستند. اختلال بیش فعالی فقط مختص کودکان نیست، بلکه 30 تا 70 درصد کودکان مبتلا به این عارضه در بزرگسالی هم علائم آن را دارند. بیماران بزرگسال (بچه هایی که با این اختلال بزرگ شده اند)، در بزرگسالی هم علائمی دارند که نشان می دهد آنها هنوز هم بیش فعال هستند. به اینصورت که نمی توانند آرام بنشینند، خوششان نمی آید بدون فعالیت باشند و آرام گرفتن برایشان مشکل است. بعضی فقط وقتی احساس راحتی می کنند که برنامه شان را طوری تنظیم کنند که دائماً فعالیت جسمانی زیادی داشته باشند. آن ها به جای نشستن ترجیح می دهند بایستند. مرتباً در حین انجام کار سراغ کار دیگری می روند، و اگر به زور وادار به کم تحرکی و آرامش شوند ممکن است دچار اضطراب شوند.
مشکلات توجه، بیش فعالی و اختلال هماهنگی، تکانشی بودن (فقدان خویشتن داری)، بی نظمی، زیر پا گذاشتن قوانین اجتماعی، مشکل در برقراری ارتباط با دیگران، بی ثباتی عاطفی و کم تحملی در برابر فشارهای روانی از علائم اختلال بیش فعالی کمبود توجه در بزرگسالان می باشد (وندر، ترجمه صرامی، ۱۳۸۷). اگر در کودکی این اختلال معلوم و درمان نشود، ممکن است علائم واضح تری را در بزرگسالی نشان دهد و باعث مشکلات بسیاری در شغل و روابط اجتماعی فرد شوند. البته بسیاری از بزرگسالان متوجه این اختلال در خود نمی شوند.
اختلال بیش فعالی و کم توجهی, یکی از شایع ترین اختلالات دوران کودکی است که تقریبا ۵ درصد کودکان سنین مدرسه را تحت تأثیر قرار می دهد
اختلال بیش فعالی و کم توجهی، یکی از شایع ترین اختلالات دوران کودکی است که تقریبا ۵ درصد کودکان سنین مدرسه را تحت تأثیر قرار می دهد. ویژگی های عمده این اختلال شامل تحرک و فعالیت بیش از حد، تکانشگری و مشکل توجه و تمرکز می باشد. گرچه موارد فوق رفتارهایی است که تمامی کودکان، مواقعی آنها را نشان می دهند، اما کودکان بیش فعال به درجه ای علایم فوق را نشان می دهند که با عملکرد طبیعی آنها در منزل، مدرسه و ارتباط با همسالان و اطرافیان تداخل ایجاد می کند. این کودکان به طور مکرر توسط والدین، معلمین و اطرافیان به دلیل رفتارهای ناپخته و تکانشی خود سرزنش می شوند که منجر به تأثیرات سوء بر اعتماد به نفس آنها می گردد.در مورد اینده کودکان بیش فعال با دکتر فریبا عربگل فوق تخصص روان پزشکی کودک و نوجوان و دبیر انجمن متخصصان روان پزشکی کودک ونوجوان گفتگو کردیم:
به نظر می رسد نمی توان پاسخ قطعی و دقیقی برای این سوال داد. نمی توان مانند بسیاری از بیماری های دوران کودکی ویروس یا میکروب مشخصی را برای آن پیدا کرد. احتمالاً تعدادی از عوامل مختلف در ایجاد بیش فعالی کودک درگیر می باشند.مطالعاتی انجام شده که به بعد ژنتیک این بیماری اشاره دارند. کودکی که مبتلا به بیش فعالی است ۴ برابر بیشتر احتمال دارد که یکی از افراد خانواده او مثل او مشکل مشابهی را داشته باشد. اگر چه نقش ژن خاصی در این بین پیدا نشده است ولی مغز این کودکان تفاوت های ظریفی را در ساختار و عملکرد نشان می دهد و تأثیر داروهای معینی بر این کودکان نشانگر آن است که به نوعی ترکیب شیمیایی مغز این کودکان متفاوت است. گر چه ماهیت این تفاوت ها به خوبی مشخص نشده است.