ویژگی شخصیت هیستریونیک
شخصیت نمایشی عاشق اینه که مرکز توجه جمع باشد و در واقع اگر مرکز توجه جمع نباشه از معذب و ناراحته، توی برخورد با دیگران رفتار های گمراه کننده و تحریک آمیزی نشون میده به خصوص در رفتارش با جنس مخالف. رفتارهاش اکثراً و خیلی سریع تغییر می کنه شیوه ارتباط برقرار کردنش مصنوعی و ساختگیه. خیلی راحت میشه افکار احساسات و عقایدش را تحت تاثیر قرار داد. با اینکه تصور میکنه روابطش صمیمی تر و نزدیک تر از حد معمول اما نیازهای فرد مقابل در رابطه بی پاسخ میمونه چون باید اون کانون توجه باشه!
شخصیت ها خیلی زود عاشق میشن و نسبت به طرف مقابل احساسات شدیدی دارند و از همان ابتدا صمیمیت زیادی از خودشان نشان میدهند.
برای اینکه دیگران بفهمند که این شخص چقدر روابط عمومی خوبی داره با همه کس رابطه ی دوستی برقرار میکنه به خصوص اصرار داره با آدم های سرشناس دوست بشه و در میزان و شدت دوستش اغراق می کنه. این شخصیتها بازیگرهای قابلی هستند و به سادگی و در لحظه قادرند هر نقشی را ایفا کنن. به خوبی میتوانن با شرایط موجود رنگ عوض کنن تا جلب توجه کنن.
زندگی این افراد یک هدف داره اونم اینکه چطور دیگران رو تحت تاثیر قرار بده.
چرا عاشق شخصیت های نمایشی می شیم؟
لازمه که با هم بی پرده صحبت کنیم، برای بعضی از ما ارضای نیازهای جنسی کافیه. یعنی اگر وارد رابطه ای بشیم که نیازهای احساسی و فکری ما نادیده گرفته بشه راضی هستیم و این رابطه را می پذیریم. اگر تو این مرحله از زندگی تون داشتن رابطه جنسی پرشور و حرارت براتون کافیه آماده اید که عاشق یک شخصیت نمایشی بشید! به خصوص اگر جزو افرادی باشید که نیاز به حمایت فکری و احساسی ندارید، این رابطه براتون کاملا رضایت بخش را خوشحال کننده خواهد بود.
اما اگر رابطه ی می خواستید یا میخواهید که در اون هر دو طرف به نیازها آرزوها و احساسات شریک خودشان توجه کنند و محبت به صورت عادلانه بین هر دو طرف تقسیم بشه باید به دلیل انتخاب همچنین شخص پی ببرید.خیلی افراد عادت دارند که نیاز هاشون را نادیده بگیرند… در واقع این افراد آدمهای مناسبی هستند که گرفتار شخصیتهای نمایشی که به شدت محتاج توجه بشن افرادی که شخصیتهای نمایشی بیشتر آنها را انتخاب میکنند کسانی هستند که نقش جزئی و کم اهمیت توی رابطه دارند و رسیدن به نیازها و خواسته های خودشون رو به تعویق می اندازند.دلیل دیگه ای که میتونه در توجیه علاقه مندی شما به شخصیتهای نمایشی عنوان بشه اینکه خود شما هم توجه طلب هستید و به کسایی علاقمند میشید که درست مثل خودتون به ظاهر خودشون و جلب توجه دیگران اهمیت زیادی میدن. ممکنه هر دوی شما سبک زندگی که نمایشی و هیجانی هست را میپسندید و هر دو تون به اندازه هم در پی این هستید که مرکز توجه دیگران قرار بگیرید.
آخرین دلیل که میتونه جذب شدن شما به سمت شخصیتهای نمایشی را توجیه کنه اینه که اگرچه شما انسان هیجان طلبی نیستید اما عاشق کسایی میشد که این ویژگی را دارند. شاید شور و حرارتی که به زندگی میده به نظرتون نشاط آور هست و ذهن شما رو به خودش مشغول میکنه. تصور اینکه به واسطه شخص دیگه ای بتونید شادی را تجربه کنید ممکن شما را جذب کنه و بهتون انگیزه بده و ممکنه دلیلش این باشه که شما حس ماجراجویی و هیجان طلبی رو توی خودتون سرکوب کردید و حالا میتونید به خودتون اجازه بدین که این نیاز سرکوب شده رو تجربه کنید.
شخصیت های نمایشی به عنوان همسر
ازدواج با اشخاصی که دچار اختلال شخصیت نمایشی هستند نوعی تناقض در زندگی شما ایجاد میکنه از یه طرف واقعاً شیفته شماست و از هر لحاظ که بگین شریک عشقی کاملی برای شماست با این وجود شما در کنار کسی زندگی می کنید که اشتیاق زیادی برای جلب محبت و تحسین شما و هر کس دیگه ای که باهاش برخورد میکنه داره… سوال مهم اینه که آیا انرژی کافی برای تحمل روحیه دمدمی مزاج و غیر قابل پیش بینی شو دارید ایا می تونید با موقعیتهای اجتماعی شرم آوری که ممکنه به وجود بیاره کنار بیاید؟ رابطه تون رو مرور کنید متوجه میشید که همه چیز خیلی سریع صورت جدی به خودش گرفته اول رابطه خودش را کاملاً در اختیار شما قرار داده، سرگرمی و هیجان زیادی با خودش به همراه آورده چنین شخصیتی گزینه های خوبی برای تفریح و خوشگذرانیه و خیلی علاقه دارند با همه احساس صمیمیت داشته باشه و درباره خودش چیزی رو ناگفته باقی نگذاره این شخصیت ها قادرند کاری کنند که شما، شمایی که به تازگی با آن آشنا شدید معذب و ناراحت نباشید طوری که احساس کنید سالهاست میشناسیدشون.
شخصیت نمایشی تصور میکنه رابطه اش با دیگران نزدیک تر و صمیمی تر از اون چیزی که واقعیت امر نشون میده. برای ایجاد رابطه جدید اشتیاق زیادی دارد و تو این موقعیت ها به سرعت با طرف مقابل صمیمی میشه و اطلاعات شخصی با اون فرد در میون میزاره رابطه جدیدش پرشور و حرارت ظاهر میشه و نسبت به دوست جدید خودش عشق و علاقه عمیقی را به نمایش میزاره. خاطرتون هست که گفتم به رویا پردازی های عاشقانه پر شور و غلو کردن عادت دارند. خیلی افراد هستند که جذب این شور و حرارت می شن.
ارتباط با شخصیت نمایشی به معنی اینه که باید آماده باشید تا انرژی بیشتری رو صرف برآورده کردن نیازهای عاطفی ش کنید. این اشخاص خیلی احساساتی اند و بعضی وقتا کاملاً غیرقابل پیش بینی و عصبی رفتار میکنند در واقع نیازهای روانی شان را از طریق جلب توجه و تعریف و تمجید دیگران ارضا میکند با این حال ممکنه آنها اون قدر محتاج توجه و تحسین باشن که دوستان و شریک عشقی که ازشون تعریف نمی کنه رو از خودشون برونن. احساساتشان خیلی زود جریحه دار می شه گاهی اوقات حتی کوچکترین اشاره از طرف شما نوعی آسیب جدی برای آنها محسوب میشه و ممکنه ناراحتی شو رو با صدای بلند توی جمع سر شما خالی کنه.
شخصیت های نمایشی به رفتار خودشان کمی فریبکاری اضافه میکنند تا محبت و توجه ای را که از دیگران انتظار دارند به چنگ بیارن.
توجه کنید که رابطه با چنین شخصی به چند دلیل کار ساده ی نیست: دلیل اول اینکه نیازهای عاطفی و ارضا نشدن هست! مثلا وقتی میرید مهمونی، عشوه گر و نمایش ظاهر میشه و دوست داره بالای مجلس قرار بگیره… نه تنها مایله کانون توجه جمع باشه بلکه سعی میکنه کنترل امور رو هم در دست بگیره، رفتارش این حس رو به شما القا میکنه که مورد بی توجهی قرار گرفتید و اعتماد به نفس خودتون رو از دست میدید.
دلیل بعدی اینکه درسته که خیلی مهرطلب و محتاج توجه اما از طرفی براش سخته که یه رابطه عمیق بادوام و هدفمند عاطفی را برای خودش حفظ کنه بی ثباتی در عشق یکی از خصوصیات منحصر به فرد شخصیت نمایشیه. مسئله بعدی خودکامگی شخصیت نمایشیه، وقتی کسی تا این حد خود محور، و تمام هوش و حواسش منحصراً به ارضای خواستههای خودش معطوفه متوجه احساسات و عواطف شریک عاطفیش نمیشه و اون فرد تنها رها می شه.
حقیقت دیگری در مورد شخصیت های نمایش وجود داره و اونم اینه که اغلب با همجنسان خودشون مشکل دارند و آنها این افراد را نمی پذیرند چون رفتارهای سبک و لباس های زننده آنها را تهدیدی برای از دست دادن شریک عشقی خودشون میدونن! اما نمایشی ها با جنس مخالف رابطه بسیار خوبی دارد که این جنبه از شخصیتشون یعنی رابطه خوب با جنس مخالف برای شما و رابطه ی عاطفی تون،تهدید جدی محسوب میشه. گاهی اوقات مجبور خواهید شد رفتارهاش رو جلوی دیگران توجیه کنید اما دیگران حقیقت رو خواهند دید و کم کم با رنجش از شما کنارهگیری خواهند کرد.
زندگی با شخصیت های نمایشی
برای زندگی تان حد و مرز های قاطعانه تعیین کنید.
اگر میخواهید احترام وفاداری و محبت دو طرفه در رابطه شما وجود داشته باشه بهتره که حد و مرزهای قاطعانه ای تو زندگیتون تعیین کنید. البته به این مسئله آگاه باشید که این حریم ها و حد و مرزها توسط شخصیت نمایشی نقض خواهند شد یا با خشم و واکنش های پرخاشگرانه یا بچگانه اون مواجه می شید. اما مهم اینه که شما برای رسیدن به خواستتون پافشاری کنید و رفتار قاطعانه تون رو ادامه بدید.
بازخوردهای سازنده به او بدهید.
همانطور که نکات منفی و مواردی که لازم برای تغییر یا اصلاح رفتارش رو بهش گوشزد می کنید، نکات مثبت و رفتارهای سازنده اش رو هم بهش یادآوری و قدردانی کنید انتقاد و درخواست اصلاح رفتارش رو با زبان مهربانی و عاشقانه مطرح کنید.
صمیمت و همدلی را در تقویت کنید.
وقتی بپذیریم که شخصیتهای نمایشی ظرفیت محدودی برای برقراری ارتباط عمیق و واقعی دارند اون وقت می تونیم برای ایجاد حس همدردی و داشتن رابطه صمیمانه آنها را تشویق کنیم و مهارت ایجاد صمیمیت را در آنها تقویت کنیم.
دو راه برای این مساله وجود داره:
در هر شرایطی برای شنیدن حرفهاش زمان کافی اختصاص بدید پیشنهاد می کنم به اونچه که میگه خوب فکر کنید و در مشاهده رفتارهاش دقیق باشید چرا که بازگو کننده احساسات اون هستند با انجام این کار خواسته ی حقیقی خودتون که همان درک کردن و درک شدن و در کنار هم بودن هست را به درستی به او انتقال میدید.سعی کنید هر نوع پیشرفتی که از جانب او در ابزار صمیمت و همدلی می بینید، تشویق و تقویت کنید. هر وقت علاقه واقعی ش را به شما نشون میده، تلاش کنید احساساتش رو درک کنید و او را ستایش کنید و احساسی که این توجه و لطف در وجود شما ایجاد کرده رو به وضوح بیان کنید.انتظارات واقع گرایانه داشته باشید.گاهی علائم افسردگی را از خودش نشون میده. حتی اگر شرایط نابسامان روحیش باعث تاسف و دلسوزی شما میشه با این حال لازمه نسبت به وضعیت او شناخت کامل و نگاهی واقع گرایانه داشته باشید چون ممکنه به واسطه این افسردگی بخواد توجه شما را به خودش جلب کند. ضمنا درسته که با گذشت زمان نیاز و میلش به توجه دیگران کمتر میشه که این اتفاق خیلی دیر می افته و توی این شرایط دجار نابسامانی روحی میشه و نیاز هست که شما این نابسامانی رو بپذیرید.نکته ای که در مورد اختلال های شخصیتی لازمه مطرح کنم اینکه اختلال در افراد مختلف با درجه و میزان مختلف وجود داره و نکاتی که ما بهشون اشاره می کنیم مواردی هست که در رابطه آسیب رسان هست و می تونید قبل از جدی شدن رابطه آنها رو شناسایی کنید و با آگاهی در مورد رابطه تون تصمیم بگیرید.
آدمهایی که اختلال شخصیت نمایشی دارند، علاقهمندند همیشه در کانون توجه دیگران قرار گیرند. خودنمایی، جلب توجه دیگران و رفتارهای اغواگرانه از ویژگیهای افراد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی (Histrionic) است. افراد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی (Histrionic personality disorder HPD) تحریک پذیر و هیجانیاند و رفتاری پررنگ و لعاب، نمایشی و برونگرایانه دارند. اما علیرغم رفتار متظاهرانه و پر زرق و برقی که دارند، اغلب نمیتوانند دلبستگی عمیقی را به مدت طولانی حفظ کنند.
ویژگی های شخصیت نمایشی
– افراد با شخصیت نمایشی همیشه تمایل دارند در کانون توجه قرار گیرند و تنها فرد مورد توجه در جمع باشند و وقتی چنین نباشد احساس نگرانی میکنند. معمولا یکی از کارهایی که این افراد برای جلب توجه انجام میدهد رفتارهای اغواکننده و تحریککننده است.
– این افراد بسیار خودنمایی میکنند و همچنین به طرز نامناسبی رفتار میکنند، اغلب فوقالعاده هیجانی یا پرزرق و برق هستند به نحوی که تقریبا غیرممکن است به آنها توجه نداشت. برای این افراد جذابیت ظاهری بسیار اهمیت دارد، به طوری که اغلب پوشش افراد نمایشی طوری است که همه نگاهها را به خود جلب میکنند، چون میخواهند مورد توجه باشند.– آنها کشته و مرده تعریف و تمجید هستند به طوری که با هر اظهارنظر غیردلخواهی بسیار آزرده میشوند. بسیار واکنشی عمل میکنند و آماده قشقرق به پا کردن هستند. توجه دیگران چیزی است که آنها بدون آن نمیتوانند زندگی کنند و مانند دارو به آن احتیاج دارند، با جلب توجه کردن نهتنها میتوانند روابط بین فردی خوبی برقرار کنند، بلکه از ارزشمند بودن خودشان نیز مطمئن میشوند و اگر توجهات کم شود، احساس ناراحتی میکنند و دوباره خود را در صحنه نمایش قرار میدهند.– شخصیتهای نمایشی معمولا ساعتهای زیادی را صرف میکنند تا برای جلبتوجه، راههای خلاقانهای پیدا کنند، برای جلب توجه بیشتر از رفتارهای اغواگرایانهای استفاده میکنند، این رفتارها بدون شک به جلب توجه منجر میشود و تحسین و تائید دیگران را به همراه میآورد.
– احساس صمیمیت سریع با دیگران و پیشروی در آن از ویژگیهای یک شخصیت نمایشی به شمار میرود. همچنین آنها دوست دارند به دیگران نشان دهند با افراد مشهوری در ارتباط هستند. البته این نیز از دیگر شیوههای آنها به منظور جلب توجه است. در واقع میتوان گفت از نظر آنها رابطه ابزاری است که آنها توجه مورد نیاز خود را از محیط دریافت میکنند و شخصیتهای نمایشی در صحنههای تئاتر و سینما بسیار خوب عمل میکنند و آنها در زندگی واقعی نیز بازیگران خوبی هستند.
– هنرپیشگی، وکالت، سیاستمدار یا کارهای مربوط به رسانههای جمعی ازجمله شغلهای مورد علاقه افراد نمایشی است، زیرا احساس میکنند در این مشاغل میتوانند در برابر عده زیادی روی صحنه بیایند. شخصیتهای نمایشی در زنان و مردان متفاوتند.
– رفتار مردان نمایشی همانند زنان این گروه نیست. آنان رفتارهای فریبنده خود را به صورت دیگری نشان میدهند، مثلا سعی میکنند اعتماد به نفس خود را به رخ دیگران بکشند یا بیانات عاشقانهای را ابراز کنند، اما در کل خواستهشان درباره اینکه مورد توجه باشند کمتر از یک خانم نیست و ظاهر، لباسها و بازیهای چهرهای و رفتارهایش را آگاهانه به کار میگیرند تا توجه دیگران را به خود جلب کنند.
آنان ممکن است لباسهایی تن کنند که بدن آنها را به نمایش گذاشته یا از شوخیهای نابجا برای جلب توجه استفاده کنند.
تست شخصیت نمایشی
بیماران مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی در مصاحبه، کلاً همکاری خوبی دارند و مشتاقاند که تاریخچه خود را با جزئیات کامل ارائه دهند. در صحبت کردن آنها، ژستها و تاکیدها و مکثهای نمایشی شایع است. لغزشهای زبانی در گفتار آنها زیاد است و زبانی پر زرقوبرق و پر رنگولعاب دارند.
اظهار نظرهای عاطفی در آنها شایع است، اما اگر مجبورشان کنید که وجود احساس خاصی (مثل خشم، اندوه، و خواستهای جنسی) را در خود قبول کنند ابراز تعجب، نارضایتی، یا انکار میکنند. از معاینه شناختی آنها معمولاً نتایج طبیعی بدست میآید، جز اینکه در تکالیف مربوط به تمرکز یا ریاضیات ممکن است پافشاری نشان ندهند و با کمال تعجب، موضوعات عاطفی را هم خیلی زود از یاد میبرند.
ملاکهای DSM-IV-TR در مورد این اختلال به صورت زیر تعریف می شود:
احساساتی بودن و توجه طلبی مفرط به صورت الگویی نافذ و فراگیر که از اوایل بزرگسالی شروع شده باشد و در زمینههای مختلف تظاهر یابد، که علامت اش وجود لااقل پنج تا از موارد زیر است:
در موقعیتهایی که مرکز توجه نیست، ناراحت باشد و در رنج و مشقت به سر برد.
مشخصه تعاملش با دیگران، رفتار نامتناسب به صورت اغواگری جنسی یا تحریک کنندگی جنسی باشد.
ابراز احساساتش به سرعت تغییر کند و سطحی باشد.
همواره از ظاهر جسمی خود برای جلب توجه دیگران استفاده کند.
سبک تکلمش به نحوه افراطی مبتنی بر حدس و گمان و فاقد جزئیات باشد.
خود نما و نمایشی باشد و در ابراز احساسات مبالغه کند.
القا پذیر باشد، یعنی به راحتی تحت تأثیر افراد یا موقعیتها قرار گیرد.
روابط را خودمانی تر از آنچه واقعاً هستند، بپندارد.
سبب شناسی اختلال شخصیت نمایشی
معمولا افراد نمایشی در خانوادههایی بزرگ میشوند که شیوههای تربیتی متضادی در آن وجود داشته است، آنان اغلب در کودکی مورد بیاعتنایی پدر و مادر قرار میگرفتند و به احتمال زیاد بخصوص از طرف مادر مورد بیمهری و بیتوجهی قرار داشتهاند، بنابراین تنها در صورتی که رفتاری نمایشی از خود نشان میدادند مورد توجه قرار میگرفتند، پس یاد گرفتند چگونه از طریق رفتارهای نمایشی توجه و محبت دیگران را به خود جلب کنند. برخی از افراد نمایشی هم در دوران کودکی یاد گرفتند از رفتارهای نمایشی پدر و مادرشان که بشدت به دنبال جلب توجه بودهاند، الگوبرداری کنند.
تفاوت اختلال شخصیت نمایشی با سایر اختلال های روانی
ممکن است سایر اختلالهای شخصیت با اختلال شخصیت نمایشی اشتباه گرفته شوند، چون ویژگیهای مشترک معینی دارند. بنابراین، تمایز میان این اختلالها براساس تفاوتهای موجود در ویژگیهای بارز آنها مهم است. با وجود این، اگر فردی دستهای از ویژگیهای شخصیتی را داشته باشد که علاوه بر اختلال شخصیت نمایشی، با ملاکهای یک یا چند اختلال شخصیت دیگر نیز مطابقت کنند، باید تمام تشخیصها را مطرح کرد.
افتراق نهادن میان اختلال شخصیت نمایشی و اختلال شخصیت مرزی، دشوار است. البته اقدام به خودکشی، ابهام در هویت، و حملات گذرای روانپریشی، در اختلال شخصیت مرزی محتملتر است. اگرچه میشود در یک بیمار هر دو تشخیص مذکور را هم مطرح کرد، اما بالینگر باید بتواند این دو را از هم تفکیک کند. اختلال جسمانی سازی یا سندروم بریکه نیز ممکن است همزمان با اختلال شخصیت نمایشی پیدا شود. برای بیماران مبتلا به اختلال روانپریشی گذرا و اختلالات تجزیهای، میشود تشخیص اختلال شخصیت نمایشی را نیز همزمان مطرح کرد.
افراد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی در کسب محبت مهارت دارند، در حالی که اشخاص مبتلا به اختلال شخصیت ضداجتماعی در کسب منفعت، قدرت یا سایر رضامندیهای مادی ماهر هستند. اگر چه افراد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته نیز به توجه دیگران نیاز دارند، ولی معمولاً برای «برتری» خود، خواهان تمجید دیگران هستند.اختلال شخصیت نمایشی را باید از تغییر شخصیت ناشی از یک بیماری جسمانی که در آن این صفات به واسطه اثرات مستقیم یک بیماری جسمانی روی دستگاه عصبی مرکزی پدیدار میشوند، تفکیک کرد.همچنین باید اختلال شخصیت نمایشی را از نشانههایی که ممکن است در ارتباط با مصرف مزمن مواد به وجود آیند (برای مثال، اختلال مرتبط با کوکائین که در جای دیگر مشخص نشده است)، متمایز کرد. بسیاری از افراد ممکن است صفات شخصیت نمایشی را نشان دهند. تنها هنگامی که این صفات انعطاف ناپذیر, ناسازگارانه و پایدار باشند و آسیب کارکردی یا پریشانی ذهنی قابل ملاحظهای را موجب شوند اختلال شخصیت نمایشی تلقی میشوند.
درمان اختلال شخصیت
روان درمانی
این افراد اغلب از احساسات واقعی خود بیخبرند و تبیین احساسات درونی آنها، فرایند درمانی مهمی است. روان درمانی مبتنی بر روان کاوی است. طرحواره درمانی بری درمان اختلال شخصیت نمایشی کاربرد دارد. این درمان نیاز به حداقل ۱۸ ماه و حداکثر ۳۶ ماه جلسات درمانی هفتگی دارد. این درمان توسط یانگ طراحی شده است.
دارو درمانی
برای برخی علایم میشود از دارودرمانی هم به صورت کمکی استفاده کرد. مثل داروهای ضد اضطراب برای رفع اضطراب، داروهای ضد روانپریشی برای مسخ واقعیت و خطاهای ادراکی بیماری است که معمولاً بسیار هیجانی است و ممکن است بیش از اندازه به دنبال جلب توجه باشد.
در برخورد با شخصیت نمایشی چه کنیم؟
تلاش نکنید جهانبینی او را عوض کنید.
تصور نکنید رفتارهای وی مربوط به سوء نیت وی است.
بپذیرید تغییر در این شخصیتها بتدریج اتفاق میافتد.
وی را موعظه نکنید.
درک کنید چه ترس ها و چه عقایدی مبنای رفتارهای مشکلزای اوست.
یک تغییر نسبی و غیرکامل را از طرف او بپذیرید.
اجازه ندهید شخصیتهای نمایشی شما را به بازی بگیرد.
به او نشان دهید مرزبندی شما در کجا قرار دارد.
افراد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی (Histrionic personality disorder (HPD بسیار تحریک پذیر و هیجانی هستند و رفتارهای پررنگ و لعاب، نمایشی و برونگرایانه دارند.
آیا اختلال شخصیت نمایشی قابل پیشگیری است؟
اختلال شخصیت نمایشی یک اختلال از گروهی اختلالها است که گروه B یا اختلالهای شخصیتی دراماتیک نامیده میشوند. افراد مبتلا به این اختلالها دارای احساسات و عواطفی پرشور و ناپایدار هستند و تصورات ذهنی آنها از خودشان غیرواقعی و تحریف شده است. عزت نفس افراد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی به تایید شدن آنها از جانب دیگران وابسته بوده و برخاسته از احساس واقعی خودارزشی نیست. آنها تمایل شدیدی به دیده شدن و مورد توجه قرار گرفتن دارند و اغلب برای دریافت توجه بگونهای دراماتیک و نمایشی یا نادرست رفتار میکنند.
این اختلال در زنان شایع تر از مردان است و معمولا در نوجوانی یا اوایل جوانی آشکار میشود.
نشانه اختلال شخصیتی نمایشی:
در بسیاری از موارد، افراد مبتلا به اختلال شخصیتی نمایشی مهارتهای اجتماعی خوبی دارند؛ با این وجود، آنها در تعامل با دیگران بگونهای رفتار میکنند که خود را در مرکز توجه قرار دهند.
همچنین در فرد مبتلا به این اختلال موارد زیر مشاهده میشود:
۱. فرد تا زمانیکه در مرکز توجه قرار نگیرد احساس ناخوشایند و ناراحتی را تجربه میکند.
۲. لباسهای تحریک آمیز میپوشد یا رفتاری نامتناسب بصورت اغواکنندگی جنسی یا تحریک کنندگی جنسی دارد.
۳. احساسات و عواطف خود را به سرعت تغییر میدهد.
۴. بصورت کاملا نمایشی رفتار میکند به گونهای که احساس میکند نمایشی را در برابر بینندهای اجرا میکند. در احساسات و کلماتش مبالغه میکند و هیچ صمیمیت و خلوصی را در رفتار او نمیتوان پیدا کرد.
۵. بیش از اندازه به ظاهر فیزیکی اهمیت میدهد.
۶. همواره به دنبال تاییدشدگی و دریافت اطمینان دوباره است.
۷. براحتی گول میخورد و تحت تاثیر دیگران قرار میگیرد.
۸. به شدت دربرابر انتقادها یا تایید نشدن از سوی دیگران حساس و آسیب پذیر است.
۹. دربرابر مسائل ناامیدکننده صبر و تحمل کمی دارد و در امور روزمره و عادی به سرعت خسته میشود. اغلب پروژهها را شروع کرده و آنها را ناتمام رها میکند یا از موردی به مورد دیگر میپرد.
۱۰. قبل از عمل کردن فکر نمیکند.
۱۱. تصمیم هایی عجولانه میگیرد.
۱۲. خودمحور است و به ندرت به دیگران توجه میکند.
۱۳. در حفظ و نگهداری روابطش اغلب با مشکل روبهرو میشود و غالبا در تعامل با دیگران غیرواقعی و سطحی به نظر میرسد.
۱۴. برای تهدید یا جلب توجه دیگران اقدام به خودکشی میکند.
علل شکل گیری اختلال شخصیت نمایشی:
۱. عوامل ارثی
علت اصلی شکل گیری اختلال شخصیتی نمایشی مشخص نیست اما بسیاری از متخصصان بهداشت روانی براین باورند که هم عوامل فراگرفته شده و هم عوامل ارثی در بهوجود آمدن آنها موثر هستند. به عنوان مثال، شیوع اختلال شخصیتیپ نمایشی در برخی خانوادهها نشان میدهد که نوعی حساسیت ژنتیکی در برابر این اختلال بصورت موروثی در این خانواده وجود دارد. بااین وجود، فرزند پدر و مادر مبتلا به این اختلال براحتی رفتار خود را از آنها فراگرفته و تکرار میکند.
۲. عوامل محیطی
دیگر فاکتورهای محیطی که میتواند در شکل گیری این اختلال موثر باشد عبارتند از: عدم تنبیه یا نقد شدن در دوران کودکی، پاسخهای تقویتکننده مثبت که تنها در صورت انجام رفتارهایی خاص و تایید شده توسط کودک به او داده میشود و توجه غیرقابل پیشبینی والدین به فرزندشان. تمامی این عوامل نوعی احساس سردرگمی در کودک بهوجود میاورد و او نمیتواند تشخیص بدهد که کدام یک از رفتارها تایید پدر و مادرش را به همرا خواهد داشت. اختلالهای شخصیتی معمولا تحت تاثیر خلق خوی فردی، سبکهای روانشناسی و شیوه هایی که افراد در مسیر زندگی خود برای مدیریت استرس فرا میگیرند نیز قرار دارد.
شیوههای تشخیص و شناسایی اختلال شخصیت نمایشی
درصورت مشاهده علائم این نوع اختلال شخصیتی، پزشک مربوطه با انجام مجموعه کاملی از آزمایشهای پزشکی و روانپزشکی به بررسی آن میپردازد. در صورت مشاهده علائم فیزیکی، یک معاینه بدنی و تعدادی تست آزمایشگاهی( مثل بررسی تصویربرداریهای عصبی یا آزمایش خون) نیز پیشنهاد میشود تا این اطمینان حاصل شود که علائم موجود تحت تاثیر بیماری جسمی پدیدار نشدهاند.در مواردی که عاملی فیزیکی بهوجودآورنده علائم موجود نباشد، بیمار به روانپزشک، روانشناس یا متخصصان مراقبتهای بهداشتی جهت تشخیص و درمان بیماریهای ذهنی ارجاع داده میشود. روانشناسان و روانپزشکان برای ارزیابی و شناسایی اختلال شخصیتی در فرد از ابزارهای سنجش و سوالاتی استفاده میکنند که برای این منظور طراحی شدهاند.
چگونگی درمان اختلال شخصیت نمایشی:
بطورکلی، افراد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی خود را نیازمند درمان نمیدانند. همچنین این افراد در بیان احساسات و عواطف خود مبالغه کرده و علاقهای به انجام کارهای عادی و روزمره ندارند و باین ترتیب دنبال کردن فرآیند درمان برای آنها سخت میشود. بااین وجود، درصورت بروز افسردگی- در نتیجه نداشتن رابطه یا شکست در یک رابطه- یا مسئلهای مشابه با افسردگی که در نتیجه کارهای این افراد برایشان پریشانی و احساسی ناخوشایند به همراه داشته است، آنها به کمک دیگران نیازمند میشوند.
۱.روان درمانی
روان درمانی( نوعی مشاوره) درمان انتخابی اختلال شخصیتی نمایشی است. هدف این درمان کمک به فرد در شناسایی و مشاهده انگیزهها و ترسهای مرتبط با افکار و رفتارهای او و نیز کمک به او در برقراری ارتباط موثر و ایجاد تعامل سازنده با دیگران به شیوهای مثبت تر است.
۲. دارو
برخی اوقات برای درمان دیگر شرایط احتمالی موجود در این اختلال- ازجمله افسردگی و اضطراب- از دارو نیز استفاده میشود.
مشکلات مرتبط با اختلال شخصیت نمایشی:
اختلال شخصیت نمایشی میتواند ارتباطات اجتماعی، حرفهای یا رمانتیک و عاشقانه فرد و چگونگی واکنشهای او به شکستها یا ضررها و ازدست دادنها را تحت تاثیر قرار دهد. افراد مبتلا به این اختلال بیشتر از سایر افراد در معرض افسردگی و رنجهای حاصل از آن قرار دارند.
آینده افراد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی:
بسیاری از افراد مبتلا به این اختلال قادر هستند که در محیطهای کاری و اجتماعی عملکرد خوبی از خود نشان دهند. بااین وجود، در موارد خاص و تشدید یافته، این احتمال وجود دارد که افراد در زندگی روزمره خود با مشکلاتی قابل توجه روبهرو شوند.
آیا اختلال شخصیت نمایشی قابل پیشگیری است؟
اگرچه امکان پیشگیری از اختلال شخصیت نمایشی وجود ندارد اما درمانهای موجود به فردی که در معرض ابتلا به این اختلال قرار دارد کمک میکند تا شیوههای موثرتری برای مدیریت مسائل و موضوعات خود را پیدا کند.
درباره افراد مبتلا به اختلال شخصیت صحبت نمی کنیم چون این افراد برای ازدواج گزینه های مناسبی نیستند و مثل دیگر مبتلایان به اختلال شخصیت، تمایلی به درمان ندارند و برای کاهش شدت بیماری شان همکاری نمی کنند.شما برای ازدواج نیاز به فردی دارید که تا حد امکان شبیه شما بوده و علاوه بر آن روحیات و مشخصه های مهم شخصیتی اش برای شما قابل پذیرش باشد. هر کدام از ما ویژگی هایی داریم که نماینده بارز شخصیتمان به حساب می آید و به همین دلیل مهم است که با کسی ازدواج کنید که ویژگی بارز شخصیتش، متناسب با شما باشد. دقت کنید نمی گوییم مشابه، بلکه متناسب. یعنی برای شما بهترین گزینه ازدواج باشد.اگر سر و کارتان با یک شخصیت نمایشی است، یا اگر خودتان یک شخصیت نمایشی دارید و تصمیم به ازدواج گرفته اید باید بگوییم کار سختی پیش روی شماست. شخصیت نمایشی می تواند روی زندگی همه اطرافیان خود اثر بگذارد. شخصیت های نمایشی در نگاه اول آدم های حساس، جذاب و احساساتی هستند که عواطف خود را ابراز می کنند. آنها گرم و پرمحبت هستند. زندگی را زنده و با روح می بینند، تصوراتی سرشار دارند، داستان های سرگرم کننده تعریف می کنند. عاشق تخیل و ماجراها و داستانه های عاشقانه خوش فرجام هستند. تا اینجای کار همه چیز عالی است و شما دوست دارید با چنین فردی سر و کار داشته باشید. اما ماجرا از وقتی سخت می شود که فردی با شخصیت نمایشی روی دیگر این روحیات لطیف و پرهیجان را نشان تان می دهد. آنها به آراستگی ارزش زیادی می دهند، طرفدار مد هستند، با دیگران گرم می گیرند و وارد هر جمعی می شوند تلاش می کنند نگاه ها را به خود جلب کنند. آنها به راحتی به دیگران اعتماد می کنند و با اشتیاق به دیدگاه ها و پیشنهادات دیگران توجه می کنند.
شخصیت های نمایشی دوست دارند که دیده شوند، می خواهند جلب نظر کنند و مورد توجه قرار گیرند، آنها اغلب کانون توجهند. وقتی همه چشم ها را متوجه خود ببینند، احساس رضایت می کنند و اگر شما به اندازه کافی به آنها توجه نکنید کلافه می شوند و واکنش های عصبی نشان می دهند.
وقتی بیماری به میان می آید
نمایشی بودن به طور کلی بیماری نیست. یک ویژگی شخصیتی است. اما اگر شدت پیدا کند و زندگی فرد و روابط او را مختل نماید، به عنوان بیماری شناخته می شود که تشخیص آن به عهده روانشناس بالینی است. این بیماران در رفتارهای جلب توجه شان میل به اغراق، دراماتیک کردن و نمایش رفتار عشوه گری و اغواگری دارند. همه چیز را درباره خودشان زیادی بزرگ می کنند و شما را مجبور می کنند این عظمت و اغراق را درباره آنها باور کنید. بدتر از آن این که این بیماران اغلب تظاهر هیجانی متغیر و سطحی دارند. یعنی به یک باره هیجانات غلیظ نشان می دهند اما این هیجان ناگهانی و بزرگ بسیار سطحی است. بنابراین ثبات رفتاری را از آنها می گیرد.آنها به طور مداوم از ظاهر جسمی شان برای جلب توجه دیگران استفاده می کنند، لباس های زننده می پوشند، زننده آرایش می کنند و گفتار و رفتار بی پروا و اغواگرانه ای دارند. آنها میل دارند روابط را صمیمانه تر از آنچه واقعاً هست، تلقی کنند. گفتارشان اغلب فاقد جزئیات است و در نهایت آنها تلقین پذیر هستند و به راحتی تحت تاثیر دیگران قرار می گیرند. بیماران مبتلاء به اختلال شخصیت نمایشی هنگامی که تحسین، توجه یا تایید کافی را دریافت نمی کنند، ممکن است بی نهایت عصبانی و یا غمگین شوند و کج خُلقی یا طغیان خُلقی را تا حد گریه کردن نشان دهند.
با چه کسی ازدواج کنند؟
درباره افراد مبتلا به اختلال شخصیت صحبت نمی کنیم چون این افراد برای ازدواج گزینه های مناسبی نیستند و مثل دیگر مبتلایان به اختلال شخصیت، تمایلی به درمان ندارند و برای کاهش شدت بیماری شان همکاری نمی کنند. در واقعا باید گفت که بیماران مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی درمان ناپذیرند پس ازدواج با آنها توصیه نمی شود. اما درباره شخصیت های نمایشی، باید بگوییم که این افراد تحت تأثیر گونه شخصیتی خود می توانند با انواع شخصیت ها به تفاهم برسند، اما ازدواج با یک فرد مسئولیت پذیر و وظیفه شناس که مرتب به آنها توجه نشان دهد، از آنها حمایت کند خوشبختی بیشتری برایشان در پی دارد.شخصیت های با اعتماد به نفس هم همسران خوبی برای نمایشی ها هستند چون برخی خصوصیات مشابه دارند. این دو شخصیت، توجه دیگران را جلب می کنند و می توانند از توجه آنها برخوردار شوند.
با او مثل یک شاهزاده برخورد کنید. طوری که حس کند در مرکز زندگی شما است و هیچ کس دیگری بر او برتری ندارد. از او تعریف کنید. از طرز لباس پوشیدن و وضع ظاهرش، از موفقیت هایش، از زیبایی و توانایی و احساسات پرشورش تعریف کنید
به یاد داشته باشید...
در زندگی با یک شخصیت نمایشی این نکات را در نظر داشته باشید:
1-به او آزادی بدهید و پروبال او را نبندید، اجازه دهید رویابافی کند و احساساتش را بروز دهد.
2-همپای او باشید. با هم در برنامه های اجتماعی مشارکت کنید، به سفر بروید، میهمانی بدهید، در میهمانی ها شرکت کنید.
3-با او مثل یک شاهزاده برخورد کنید. طوری که حس کند در مرکز زندگی شما است و هیچ کس دیگری بر او برتری ندارد. از او تعریف کنید. از طرز لباس پوشیدن و وضع ظاهرش، از موفقیت هایش، از زیبایی و توانایی و احساسات پرشورش تعریف کنید.
4- با او به صراحت و صداقت حرف بزنید. شخصیت نمایشی تمایل زیادی به تعریف شنیدن از شما دارد اما به هیچ وجه فرد ساده و ابلهی نیست که بتوانید او را فریب دهید یا تعاریف نامتناسب از او داشته باشید.
5-رمانتیک باشید، برایش گل، شیرینی و هدیه بخرید. غافلگیرش کنید و در مناسبت های مختلف برایش تدارک ببینید. بی مهری و بی توجهی او را دلگیر می کند.
6- شخصیت نمایشی انجام دادن بعضی از کارها را دوست ندارد. مثلا بهتر است مسئولیت های مالی را خودتان تقبل کنید. به جزئیات امور شخصاً رسیدگی کنید. او را به انجام بهتر کارها تشویق کنید؛ اما هرگز انتظار نداشته باشید که بتواند در انجام دادن این قبیل کارها در سطح و حد شما ظاهر شود. او بیشترین تمرکزش را روی خودش، ظاهرش و محبوبیتش دارد. بنابراین باید به او کمک کنید تا به مسئولیت هایی مانند، تلفن کردن، شرکت در جلسات و به خصوص جلسات مرتبط با فرزندان، عمل کند.
7- شخصیت نمایشی مسائل را به دل نمی گیرد. او احساسات منفی و مثبتش را نشان می دهد، ولی زود همه چیز را فراموش می کند. بنابراین شما هم در مقابل او کینه ای نباشید.